YERLİ IRKLAR
İVESİ
Süt tipi koyun ırkları arasında son yıllarda gittikçe artan bir öneme sahiptir. Fırat ve Dicle nehirleri arasındaki Mezopotamya Bölgesi’nden orijin almıştır. Türkiye’de Şanlıurfa, Gaziantep ve Kilis yöresinde ,Suriye ve Irak sınırı boyunca sıcak ve kurak iklimli ovalarda yetiştirilen yağlı kuyruklu bir ırktır. Türkiye dışında Suriye, Irak, İran, Ürdün, Lübnan, Kuzey Afrika ve Avrupa’nın bazı ülkelerinde de yetiştirilmektedir.Canlı ağırlık koyunlarda 35 – 40 kg, koçlarda 50 – 55 kg civarındadır. Et kaliteleri çok iyi değildir. Irkın en önemli verim yönü süttür. 6 -7 aylık laktasyonda ıslah edilmemiş ırklar ekstansif koşullarda 90 – 100 kg, ıslah edilmiş olanlar 200 – 250 kg civarında süt verirler. İsrail’de sürü süt verim ortalaması 400 – 500 kg civarında olup, 1200 kg kadar süt veren rekortmen hayvanlar vardır. Döl verimleri düşüktür. Doğuran 100 koyundan 110 – 120 kuzu alınabilmektedir. Süt tipi ırklar içinde sürü koyunculuğuna uygun özellik taşıyan ırklardan biridir. Kanaatkar bir ırk olan İvesi hastalıklara ve aşırı sıcağa karşı olan üstün dayanma kabiliyetini rutubete, aşırı soğuğa ve özellikle bol karlı ve sert geçen kış iklimine aynı derecede gösterememektedir. Yürüme ve otlama kabiliyetleri iyidir. Mevsim dışı kızgınlık gösterirler. |
KIVIRCIK
![]() |
Trakya, Marmara, kısmen Ege Bölgesi’nde ( Manisa, İzmir, Aydın illerinde ) yetiştirilmekte olan, Türkiye koyun varlığının % 6’sını oluşturan Kıvırcık ırkının, Balkan ülkelerinde ve Güney Rusya’da yetiştirilen Çigaya koyunları ile aynı orijine sahip olduğu bildirilmektedir. Saf Kıvırcıklarda kuyruk yağsız ve ince olup tarsus ekleminin hizasına kadar uzamaktadır. Kıvırcık ırkında canlı ağırlık koyunlarda 35 – 40 kg, koçlarda 45 – 50 kg civarındadır.% 51 – 55 randımanlı lezzetli et verirler. Et kalitesi bakımından Türkiye yerli koyun ırkları arasında ilk sırada yer alırlar. Yağın, kuyruk yerine, et lifleri arasında dağılımı karkas kalitesini artırmaktadır. Altı aylık laktasyonda 60 -90 kg, rekortmen hayvanlardan 100 – 130 kg civarında süt alınır. Türkiye yerli koyun ırkları arasında % 7’lik yağ oranı ile en yağlı sütü Kıvırcık ırkı verir. Trakya Bölgesi’nin yoğurt ve özellikle peynir sanayinin ham maddesini Kıvırcık sütü oluşturmaktadır. Nitekim Edirne ve Silivri’nin ünlü peynir ve yoğurdu Kıvırcık sütünde yapılmaktadır. Döl verimleri çok yüksek değildir. İkiz doğum oranı % 10 – 20 civarındadır. Mevsim dışı kızgınlık gösterdikleri için turfanda kuzu üretimi bakımından büyük önem taşırlar. Sürü koyunculuğuna uygun özellik taşıyan Kıvırcıklar, diğer yerli ırklarımızda görülen dayanıklılık ve çevikliğe sahiptirler. |
MORKARAMAN
![]() |
Morkaraman ırkı çoğu özellikleri bakımında Akkaraman ırkına benzerlikler gösterir. Hattan bazı yazarlar bu iki koyun ırkını karaman adı altında incelerler. Morkaraman ırkı Türkiye'nin kuzeydoğusundaki Kars , Erzurum , Ağrı , Muş , Bingöl , Van , Bitlis , Erzincan ve Elazığ illerinde yetiştirilir. Morkaraman ülkedeki koyun ırkları arasında sayıca 2. sırayı alır. Morkaraman yağlı kuyruklu bir koyun ırkıdır. Renk kahverengi veya kızıl kahverengidir. Laktasyon süt verimi 50-60kg olan ırkta ikizlik oranı (%4-8) düşüktür. |
AKKARAMAN
![]() |
Akkaraman Türkiye`nin yerli bir koyun ırkıdır.Hastalıklara dayanıklıdır, fakir beslenme ve ekstrem iklim koşulları altında yaşamını sürdürebilir. Kuyruk ortalama ağırlığı 4-6 kg dır. Ergin koçlarda kuyruk ağırlığı 20 kg kadar varabilir. Vücut örtüsünün rengi beyazdır, kangal tipi daha iri karakaş tipi ise daha küçük cüsselidir. Canlı ağırlık koyunlarda 40-45kg ve süt verimi 40-55kg’dır. İkiz doğum oranı %4-5 dolaylarındadır. Koçlarda ise 70-80 kg civarındadır. Fakat 100 kg canlı ağırlığa ulaşan koçların olduğu tespit edilmiştir. Laktasyon süresi 140-150 gündür. Laktasyon süt verimi 45-50 kg’dır. İkiz doğum oranı %4-5’tir. Kaburga sayısı diğer ırklardan farklı olup; 14 adettir. Kangal koyunu yağlı kuyruklu bir koyun olup, kuyruk ağırlığı ortalama 5-7 kg civarındadır. |
DAĞLIÇ
![]() |
Dağlıç koyunları Batı Anadolu Eskişehir, Kütahya, Afyon, Aydın, Muğla ve kısmen Isparta, Burdur ve Antalya illerinde yetiştirilmektedir. Kıvırcık ve Karaman koyunlarıyla meydana gelen melezlemeler sonucu Dağlıç’tan farklı başka tipler de meydana gelmiştir. Canlı ağırlık. otlak koşullarında 30-40 kg besili olanlarda 45-50 kg. kadardır. Et kalitesi Kıvırcık ve Karayakalardan sonra gelmek üzere iyi sayılır. Oldukça sağlam ve kuvvetli olan dağlıç yapağısı iyi bir hali yapağısı sayılır. Halıcılığın iyi geliştiği Isparta ve Göller Bölgesinde Dağlıç koyunu yetiştirilir. Dağlıç sürülerinde nispeten ince yapağılılar planlı bir seleksiyonla ayrılıp bunlar üzerinde yetiştirme yapılırsa spor kumaş için uygun tipte yapağı elde edilebilir. Canlı ağırlık ve et verimi de geliştirildiği takdirde değerli bir ırk olabilir. Süt verimleri 25 - 30 kg.’dır. Yurdumuzda 6-7 milyon kadar Dağlıç koyunu vardır. |
KÜLTÜR IRKLARI
Romanov
![]() |
Romanov; kanaatkar, sıcağa, soğuğa ve iklim değişikliklerine dayanıklı, yağsız kuyruklu, orta cüsseli (koyunlar 50-55 kg, koçlar 55–80 kg), etleri oldukça lezzetli olan bir ırktır. Romanov ırkının en önemli özelliği yüksek döl verimidir. Doğuran 100 koyundan 250-350, iyi bakım ve besleme koşullarında dördüz beşiz hatta altız kuzu alınabilmektedir. Rekortmen hayvanlardan dokuz kuzu alınmaktadır. |
Charolais
![]() |
Fransa’nın Saone et Loire Bölgesi’nden orijin alan Charollais ırkı, canlı ağırlık artışı ve yağ oranı düşük, yüksek kalitede karkas elde etmek için melezleme çalışmalarında yoğun şekilde kullanılmaktadır. Et tipi bir ırk olmasına rağmen oldukça prolifik (doğurgan) bir ırktır. |
Suffolk
![]() |
Bury St Edmunds bölgesinde Norfolk Horn koyunları ile Southdown koçlarının melezlenmesinden elde edilmiştir. 1797 yılında ırk tescili alan Suffolk et üretiminde mükemmel et miktar ve kalitesi, aroma ve rengi bakımından et koyunculuğunda ilk sıralarda gelmektedir. İrlanda’da hızla büyüyen sürülerinin oluşturulduğu ırk daha sonra İskoçyada yayılma alanı bulmuştur. 1900’lü yıllarda ise Avusturya, Fransa, Almaya, İsviçre, Rusya, Kuzey ve Güney Amerika’ya ihraç edilmiştir. Koyunculukta ileri ülkelerin tamamına yakını bu çok değerli ırktan gerek saf gerekse melezlemede faydalanmaktadır. |
Dorper
![]() |
Güney Afrikada Dorset ve Somali koyununun melezlenmesi ile elde edilen Dorper et tipi bir ırktır. Hızlı büyüme ve gelişme özelliği ile tanınan ırk idaresi kolay, kıl tipi bir koyundur. 1950 yılında yetiştirici birliği kurulmuş ve bir çok ülkeye ithal edilmiştir. Kurak iklime uyumu ile üstünlük sergileyen ırkta yüksek döl veriminin yanında analık içgüdüsü yüksektir. Siyah başlı ırkın beyaz başlı formları da mevcuttur. Kuzulama verimi %150 olan ırkın koçları 5 aylık yaşta cinsi olgunluğa ulaşmaktadır. Kuzuları 3-3,5 ayda 35-40kg ulaşmaktadır. |









ER-GEN Biyoteknolojileri